Ροκ Περιοδικό - info@feelarocka.com

Robert Johnson και Cross Road Blues


Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2014

 

Robert Johnson01

 

Το Νοέμβριο του 1936 ο τότε 25 χρονών Robert Johnson ταξίδεψε ως το San Antonio του Texas, για να ηχογραφήσει για την εταιρεία Vocalion. Έφτασε στο Gunter Hotel, όπου τον περίμενε ο παραγωγός Don Law για να του προσφέρει λίγο αλκοόλ πριν τον στήσει μπροστά στο μικρόφωνο που θα κατέγραφε κάποια από τα συνολικά 29 τραγούδια που ηχογράφησε στη σύντομη ζωή του.

Το να προσφέρει ο παραγωγός αλκοόλ στον καλλιτέχνη δεν ήταν σπάνιο φαινόμενο, τουλάχιστον όσον αφορά τις ηχογραφήσεις μεμονωμένων καλλιτεχνών τη δεκαετία του ’20 και του ’30. Ο Robert Johnson, όπως και πολλοί άλλοι μπλουζίστες εκείνα τα χρόνια, έφτασε ως το San Antonio για να ηχογραφήσει τη μουσική του, με σκοπό να βγάλει κάποια λεφτά και να γίνει γνωστός. Η διαδικασία της ηχογράφησης όμως ήταν κάτι ξένο για τους μουσικούς αυτούς, αφού είχαν συνηθίσει ως τότε να παίζουν μόνο σε καταγώγια και σε πάρτυ. Όταν λοιπόν έπρεπε να στηθούν μπροστά σε ένα μικρόφωνο και μάλιστα υπό την εποπτεία ενός λευκού, γίνονταν νευρικοί. Έτσι, κάποιοι τύποι σαν τον Don Law τους προσέφεραν ένα ποτηράκι (ή και παραπάνω) για να τους χαλαρώσουν.

Σε ένα τέτοιο κλίμα, ο Johnson ηχογράφησε στις 27 εκείνου του Νοέμβρη μεταξύ άλλων και ένα κομμάτι με τίτλο "Cross Road Blues". Σήμερα, είναι ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του Johnson και έχει διασκευαστεί κατ’ επανάληψη τόσο από μαύρους όσο και από λευκούς μπλουζίστες. Έγινε γνωστό κυρίως μετά την ηχογράφηση των Cream, το 1969 και έχει μείνει στην ιστορία για την σκοτεινή σκηνή που περιγράφει.

Ένα βράδυ μέσα στη δεκαετία του ’20, ο Johnson βρέθηκε να περπατάει μόνος σε ένα σταυροδρόμι. Πιθανώς ταξίδευε από κάποια μικρή πόλη σε κάποια άλλη, για να βρει κάπου να παίξει τα τραγούδια του με αντάλλαγμα στέγη, φαγητό, μερικά λεφτά και κατά πάσα πιθανότητα κάποια γυναίκα. Αυτός ακριβώς ήταν ο τρόπος ζωής του. Τη συγκεκριμένη μέρα όμως μάλλον δεν υπολόγισε σωστά τις αποστάσεις και βρέθηκε μόνος σε ένα σκοτεινό δρόμο μακριά από οποιαδήποτε πόλη ή χωριό. Σ’ αυτό το σημείο της ιστορίας είναι που οι απόψεις διχάζονται. Στην προσπάθεια ερμηνείας των στίχων του "Cross Road Blues" πολλοί σκέφτονται ορθολογιστικά. Δηλαδή, πιστεύουν πως ο λόγος που o Robert Johnson τραγουδάει για την αγωνία και το φόβο του είναι ότι φοβάται πως μπορεί να πέσει θύμα κακομεταχείρισης. Δεν ήταν σπάνιες οι περιπτώσεις που οι λευκοί όχι απλά φέρονταν άσχημα και άδικα στους μαύρους συμπολίτες τους, αλλά κάποιες φορές έφταναν σε αισχρές ακρότητες, τα λιντσαρίσματα. Οπότε, για έναν νεαρό μαύρο που βρίσκεται μόνος ένα σκοτεινό βράδυ, σε μια περιοχή κατοικημένη από λευκούς, είναι λογικό να φοβάται.

Πάντως αυτή η άποψη δεν είναι ούτε η πρώτη που ακούστηκε, ούτε η πιο ευρέως διαδεδομένη, παρ’ όλο που πράγματι εξηγεί λογικά τα γεγονότα. Η πιο ενδιαφέρουσα άποψη είναι αυτή που σχετίζεται βαθύτατα με το αφροαμερικανικό φολκλόρ και τις δεισιδαιμονίες. Και είναι ιδιαίτερα σκοτεινή!

Ο Robert Johnson έφτιαξε το πρώτο του μουσικό όργανο με ένα σπάγκο και δύο καρφιά όταν ήταν ακόμα έφηβος. Από μικρός ήθελε να μπορεί να ζει παίζοντας μουσική. Ήταν μάλιστα το μαύρο πρόβατο της οικογένειάς του, γιατί ποτέ δε σηκωνόταν να δουλέψει μαζί με τους υπόλοιπους. Την εποχή που ήταν ακόμα μικρός, παρακολουθούσε άλλους μουσικούς να παίζουν. Συγκεκριμένα τον Son House και τον Willie Brown, που τα πρώτα χρόνια δεν τον έπαιρναν καθόλου στα σοβαρά και είχαν και καλό λόγο. Ο Robert Johnson έπαιζε απαίσια!

Όταν πια δεν άντεχαν τα φάλτσα του, του είπαν να μην ξανάρθει από το μαγαζί που παίζανε, ή τουλάχιστον να μην τους ξαναζητήσει να τον αφήσουν να παίξει.

Η επόμενη συνάντηση των τριών αυτών ιστορικών φυσιογνωμιών, ήταν περίπου έξι μήνες αργότερα και αποτέλεσε και την αρχή του θρύλου γύρω από το όνομα του Robert Johnson. Η ιστορία λοιπόν λέει πως όταν ο Johnson επέστρεψε, η δεξιοτεχνία του τους άφησε όλους με το στόμα ανοιχτό. Όπως είναι λογικό, όλοι έσπευσαν να εξηγήσουν την αλλαγή αυτή, και, όπως μπορούμε να φανταστούμε, δεν το αντιμετώπισαν όλοι ορθολογιστικά. Όταν δε άκουσαν και τους στίχους του "Crossroads" ήταν πια σίγουροι πως ο Robert Johnson είχε κάνει μια συμφωνία με το διάβολο.

Robert Johnson02Λένε λοιπόν, πως ο Johnson δεν είχε βρεθεί καθόλου τυχαία εκείνο το βράδυ στο συγκεκριμένο σταυροδρόμι (αυτό που ενώνει την 61η με την 49η εθνική οδό). Είχε πάει να συναντήσει τον ίδιο το διάβολο. Ακούμπησε την κιθάρα του σε ένα δέντρο και περίμενε. Μετά από ώρα, ένας μεγαλόσωμος μαύρος άντρας με μαύρο κοστούμι εμφανίστηκε μπροστά του. Από το παρουσιαστικό του, θα έλεγε κανείς πως ήταν ένα με τη νύχτα. Λέγεται πως το βράδυ εκείνο, ο Robert Johnson συμφώνησε να πουλήσει την ψυχή του, με αντάλλαγμα τη φοβερή δεξιοτεχνία που ακούμε στους δίσκους του.

Κανείς δε μπορεί να επιβεβαιώσει μια τέτοια θεωρία, έχει ενδιαφέρον πάντως η παρουσία του διαβόλου σε πολλά από τα τραγούδια του Johnson. Οι στίχοι του, η φοβερή του ερμηνεία και όλος αυτός ο θρύλος που τον περιβάλλει, καθιστούν τον Robert Johnson μια πολύ σκοτεινή φυσιογνωμία.

Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως δεν ήταν ο Robert Johnson που πούλησε την ψυχή του στο διάβολο πρώτος (αν δηλαδή μπορεί κανείς να υποθέσει πως κάτι τέτοιο όντως συνέβη).
Αν ψάξει κανείς μια γενιά πιο πίσω, θα βρει σίγουρα μπροστά του μια επίσης ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Πρόκειται για έναν κιθαρίστα που συνήθιζε να πετάει την κιθάρα στον αέρα και να την ξαναπιάνει. Άλλοτε δε, έπαιζε με την κιθάρα ανάμεσα στα πόδια του και τραγουδούσε πάντοτε με φαλσέτο τραγούδια για ναρκωτικά και αλκοόλ. Ο Tommy Johnson λοιπόν (που δεν είχε καμία συγγένεια με τον Robert) είχε ισχυριστεί πως είχε κάνει την ίδια συμφωνία με το διάβολο αρκετά νωρίτερα από την εποχή που διαδόθηκε ο θρύλος γύρω από το όνομα του Robert Johnson. Θεωρείται κι αυτός σήμερα από τους πιο πρωτοπόρους του “delta” μπλουζ και είναι σίγουρα ένας από αυτούς που επηρέασαν σημαντικά τις επόμενες γενιές μουσικών.

Όποια κι αν πιστεύουμε (ή… θέλουμε να πιστεύουμε) πως είναι η αλήθεια πίσω από το "Cross Road Blues" και το σκοτεινό βλέμμα του Robert Johnson,  δε μπορούμε να αρνηθούμε πως ήταν πράγματι ένας φοβερός κιθαρίστας κι ένας πρωτοποριακός στιχουργός.

Αυτό που έκανε τον Robert Johnson ένα θρύλο του μπλουζ όμως, δεν είναι μόνη η άψογη τεχνική του στην κιθάρα και η πρωτοποριακή θεματολογία στα τραγούδια του. Ούτε όμως μόνο ο μύθος γύρω από το πρόσωπό του και το γεγονός πως ξέρουμε ελάχιστα για τη ζωή και το θάνατό του.
Είναι όλα αυτά μαζί.

 

Robert Johnson - Cross Road Blues



Του Μηνά Βακαλούδη